Poduszka finansowa: dlaczego warto ją mieć i jak ją zbudować? Kompleksowy przewodnik.

W wielu domach znajdują się spiżarnie pełne zapasów na czarną godzinę. Rolę „finansowej spiżarni” pełni poduszka finansowa, która ma nam pomóc przetrwać finansowo gorsze okresy.

Poduszka finansowa to obok regularnego oszczędzania klucz do ogarnięcia swoich finansów osobistych. Podstawowym celem budowania poduszki finansowej jest możliwość zaspokojenia potrzeb finansowych w kryzysowej sytuacji, gdy tymczasowo nie mamy dochodów lub są niższe niż wydatki bieżące.

O tym, że warto mieć poduszkę finansową chyba nie muszę Cię przekonywać. A o tym jak zbudować poduszkę finansową i jak duża powinna być na różnych etapach życia dowiesz się z tego artykułu.

Celem tego artykułu jest kompleksowe omówienie tematu poduszki finansowej. Artykuł powstał na bazie doświadczeń moich i czytelników tego bloga. Przez kilka tygodni zbierałem materiał do tematu, a efektem jest lista zagadnień obejmująca większość istotnych kwestii w tym temacie.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Co to jest poduszka finansowa?
  • Kto powinien ją posiadać?
  • Jak duża powinna być?
  • Jak budować poduszkę finansową etapami?
  • Czy i jak inwestować poduszkę finansową?
  • Dlaczego warto budować poduszkę finansową już  na studiach?
  • Skąd czerpać wiedzę przydatną wiedzę na ten temat?
  • Ponadto poznasz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania
  • Uzyskasz dostęp do kalkulatora poduszki finansowej

Co jest poduszka finansowa?

Poduszka finansowa to środki finansowe zgromadzone na potrzeby pokrycia Twoich potrzeb w przypadku, gdy zostaniesz bez źródła dochodu lub gdy będziesz w potrzebie wyłożenia dużych pieniędzy, np. na kosztowne leczenie.  To fundusz awaryjny na czarną godzinę, który zawsze masz pod ręką, ale używasz go tylko w ostateczności.

Odpowiednio duża poduszka finansowa daje ogromny komfort psychiczny. Żyjemy w czasach, gdy praca na całe życie jest rzadkością, kredyt na 25 lat jest czymś normalnym. Co więcej konsumpcyjny styl życia sprawia, że od czasu do czasu zdarza nam się przeholować z wydatkami. Jednym słowem to nie są dobre czasy żeby być spłukanym.

Gdy na trzecim roku studiów zacząłem zarabiać zauważalnie więcej od swoich potrzeb pierwszym krokiem było budowanie finansowej poduszki bezpieczeństwa. Studenckie czasy nauczyły mnie, że wydatki zawsze są większe od planowanych, a od czasu do czasu zdarza się, że trzeba wyłożyć większą sumę pieniędzy z powodu nieplanowanych kosztów.

Kto powinien mieć poduszkę bezpieczeństwa?

Nie będę oryginalny – każdy bez wyjątku powinien posiadać finansową poduszkę bezpieczeństwa pozwalającą mu pokryć wydatki przez kilka miesięcy. Są jednak grupy osób, które są szczególnie narażone na konsekwencje braku poduszki finansowej:

  • Osoby z kredytem hipotecznym
  • Właściciele firm
  • Osoby samotne

W przypadku tych osób życie bez poduszki finansowej jest, delikatnie mówiąc, ryzykowne. Kredyt hipoteczny dla większości osób jest jednym z największych obciążeń finansowych w życiu, a banki potrafią być bardzo przekonujące wobec osób niespłacających swoich zobowiązań. Posiadanie poduszki finansowej pod kredyt jest więc bardzo ważne dla bezpieczeństwa finansowego.

W przypadku właścicieli firm największą bolączką jest ryzyko braku dochodów. Pandemia koronawirusa boleśnie o tym przekonała setki tysięcy przedsiębiorców, którzy z dnia na dzień stracili źródło utrzymania. Gdyby nie poduszka finansowa prawdopodobnie wielu z nich by się nie utrzymało.

Poduszka bezpieczeństwa jest też bardzo istotna dla osób samotnych. Brak rodziny, do której można się zwrócić o pomoc sprawia, że osoby samotne muszą radzić sobie same nawet w najbardziej ekstremalnych sytuacjach. Niestety liczba samotników stale rośnie, a wraz z wiekiem rośnie ryzyko wystąpienia sytuacji podbramkowych. Co więcej dla osoby samotnej utrata dochodów = utrata wszystkich dochodów gospodarstwa domowego. Dla porównania w małżeństwie, gdy jedno z małżonków traci pracę, drugie zazwyczaj pracuje i poduszka finansowa kurczy się wolniej.  

Jak duża powinna być poduszka finansowa?

Większość teorii dotyczących wielkości poduszki finansowej mówi o okolicach 6-12 miesięcznych wydatków. Ja osobiście jestem ostrożny i wolę mieć pod ręką poduszkę na minimum 12 miesięcy bez dochodów. Najważniejsze jest jednak abyś czuł się komfortowo ze swoją poduszką finansową. Każdy z nas ma bowiem inne doświadczania i skłonność do ryzyka.

Na przykład osoba, która po ostatnim zwolnieniu długo szukała pracy potencjalnie będzie bardziej skłonna do posiadania większej poduszki bezpieczeństwa, niż osoba, która pracuje w dużej firmie rodzinnej o stabilnej pozycji finansowej.

Z drugiej strony nie każdy potrzebuje aż tak dużego zabezpieczenia:

  • Rodziny, w których oboje małżonków pracuje i nie ma kredytu hipotecznego: jeśli oboje nie pracują w bardzo narażonym sektorze, ryzyko że jednocześnie stracą pracę jest relatywnie niskie. To z kolei sprawia, że poduszka wystarczy na dłużej, ponieważ strumień dochodów nie spada do zera.
  • Osoby pracujące w „pewnych” zawodach: lekarze, policjanci, strażacy, urzędnicy rzadko tracą pracę i przy rozsądnym gospodarowaniu poduszka 3-6 miesięczna w zupełności powinna im wystarczyć.

Jak prawidłowo ustalić wielkość poduszki finansowej?

Najważniejszą kwestią w ustalaniu wielkości poduszki finansowej jest precyzyjne określenie struktury i wielkości miesięcznych wydatków. Optymalnym rozwiązaniem jest prowadzenie budżetu domowego i ustalenie wielkości poduszki finansowej na podstawie zapisanych wydatków. Zdaję sobie jednak sprawę, że wiele osób nie spisuje wydatków, dlatego równie dobrze możesz użyć tego algorytmu:

  1. Sprawdź wyciągi bankowe z ostatnich 12 miesięcy. Wyciąg z konta zawiera informację o kwocie jaka wydałeś z konta w danym miesiącu.
  2. Od sumy wydatków odejmij przelewy własne – na oszczędności, dla żony, dzieci, rodziców, itd.
  3. Oblicz średnią wydatków z 12 miesięcy.
  4. Sprawdź czy w wysokości wydatków występuje duża sezonowość (są miesiące, które odbiegają minimum 20% od średniej). Jeśli tak to bezpieczniej będzie przyjąć górne wartości.
  5. Uzyskaną kwotę pomnóż przez tyle miesięcy na ile chesz mieć poduszkę finansową.
  6. Do tego dolicz 10% „górki”.

Kalkulator poduszki finansowej

W celu ułatwienia obliczeń dotyczących poduszki finansowej przygotowałem kalkulator, w którym możesz policzyć jak dużą poduszkę bezpieczeństwa powinieneś mieć, na ile zgromadzone oszczędności wystarczą Ci w przypadku całkowitej utraty dochodów i jak długo możesz utrzymywać się z poduszki finansowej przy częściowej utracie wpływów na konto.

Podobnie jak pozostałe moje kalkulatory jest on dostępny dla członków „Klubu Finansów od Podstaw”, czyli subskrybentów mojego newslettera. Zapisanie się jest dziecinnie proste – wystarczy, że wypełnisz formularz poniżej i potwierdzisz rejestrację.

.

Etapy budowania poduszki finansowej

Poduszki finansowej nie da zbudować się w miesiąc, chyba, że żyjesz na normalnym poziomie za 1/12 tego co zarabiasz. Zazwyczaj to proces, który trwa kilkanaście miesięcy do nawet kilku lat. Przy tak długim okresie konieczne jest budowanie poduszki bezpieczeństwa etapami. W skrócie wygląda to tak:

Etapy budowania poduszki finansowej
Etapy budowania poduszki finansowej

Etap 0: Spłata przeterminowanych długów

Jeśli posiadasz przeterminowane długi, zawsze powinieneś zacząć od ich spłaty. O ile posiadanie kredytów jest normalną sprawą, tak sytuację, w której banki dopominają się o pieniądze, a Ty nie masz z czego oddać jest katastrofalną sytuacją. Porównałbym to do pożaru: gdy się pali trzeba gasić pożar, a nie zastanawiać się jak będzie po odbudowie.

Dlatego jeśli masz jakiekolwiek przeterminowane długi, spłać je jak najszybciej, żeby wyjść na czysto z harmonogramem spłat. Dopiero gdy masz sytuację pod kontrolą możesz zacząć budować poduszkę finansową.

Etap 1: Fundusz awaryjny

Podstawą zabezpieczenia finansowego jest fundusz awaryjny. To środki, po które możesz sięgnąć w każdej chwili, gdy nagły wypadek sprawi, że pilne koszty przekraczają bieżące dochody. Fundusz awaryjny warto zbudować jak najszybciej – jeśli jeszcze nie masz żadnych oszczędności, najlepiej zacisnąć pasa przez 1-2 miesiące i odłożyć około 1000-2000 zł na czarną godzinę.

Przykładowe sytuacje w których przydaje się fundusz awaryjny:

  • Nagła, kosztowna wizyta u dentysty
  • Pęknięta rura i wiążące się z nią koszty natychmiastowej naprawy
  • Zepsuty samochód na trasie – koszty lawety

Wydatki, których nie powinieneś finansować z funduszu awaryjnego:

  • Wymiana smartfona na nowszy model
  • Spontaniczny wypad na weekend za namową znajomych

Etap 2: Fundusz bezpieczeństwa

Drugi etap to fundusz bezpieczeństwa, który pozwoli Ci wytrzymać 3 miesiące bez dochodów lub sfinansować sytuację losową wymagającą większych nakładów finansowych. Podobnie jak w przypadku funduszu awaryjnego budowanie funduszu bezpieczeństwa powinno odbyć się jak najszybciej.

Zasadnicza różnica pomiędzy funduszem awaryjnym a funduszem bezpieczeństwa jest taka, że te środki nie muszą być dostępne od ręki. Wydatek rzędu 10-15 tysięcy złotych zazwyczaj nie jest ponoszony w ciągu kilku minut, dlatego warto trzymać te pieniądze w miejscu gdzie nie będą kusić, np. na lokacie lub koncie oszczędnościowym.

Etap 3: Poduszka finansowa

Długotrwałe zaciskanie pasa nie jest ani przyjemne ani łatwe, dlatego jeśli masz już fundusz bezpieczeństwa możesz dobudowywać poduszkę finansową nieco spokojniej, zgodnie z długoterminowym planem finansowym. Ważnymi czynnikami, które warto wziąć pod uwagę w budowaniu pełnej poduszki finansowej są:

  • Stabilność zatrudnienia – im mniejsze ryzyko utraty pracy tym bardziej można pozwolić sobie na rozciągnięcie tego procesu.
  • Plany kredytowe – jeśli planujesz kredyt hipoteczny warto przyspieszyć budowanie poduszki finansowej pod kredyt.
  • Sytuacja rodzinna – znowu wracamy do tematu „kto powinien mieć poduszkę finansową”. Intuicja podpowiada, że rodziny z dziećmi mają większe koszty więc powinny szybciej zbudować poduszkę finansową, lecz z drugiej strony osoby samotne, nieposiadające żadnej rodziny będą w gorszej sytuacji, gdy powinie im się noga.

Inwestowanie poduszki finansowej

Czy poduszkę finansową można inwestować? Z jednej strony co do zasady pieniądze powinny na siebie pracować, żeby nie traciły na wartości przez inflację. Z drugiej strony poduszka finansowa ma zapewniać bezpieczeństwo finansowe – inwestycje zaś wiążą się z ryzykiem.

Generalnie środki zgromadzone na poczet poduszki finansowej można podzielić na 3 grupy:

  • Fundusz awaryjny powinien być dostępny od ręki. Ja tego typu środku trzymam po prostu na koncie. Żeby jednak nie były całkowicie bezczynne, czasem używam ich do przelewania na konta założone w promocji.
  • Fundusz bezpieczeństwa – te środki również powinny być łatwo dostępne, ale niekoniecznie natychmiast. Lokaty 1-7 dniowe, konto oszczędnościowe lub angażowanie środków w promocje bankowe wymagające wpłat na promocyjne konto to dobry pomysł. Raczej odradzam bardziej ryzykowne formy inwestowania.
  • Poduszka finansowa – po środki z poduszki finansowej prawdopodobnie sięgniesz nie wcześniej niż po 3 miesiącach, dlatego spokojnie możesz przyjąć taki horyzont inwestycji. Tego typu środki trzymam w funduszach inwestycyjnych o minimalnym ryzyku (osiągam stopy zwrotu około 1-2% powyżej oprocentowania lokat). Dostęp do środków z funduszy inwestycyjnych mam po kilku(nastu) dniach od złożenia zlecenia sprzedaży. Ciekawą opcją wydają się też obligacje skarbowe.

Znajdź najlepszą promocję dla Twojej poduszki finansowej

Jeśli szukasz ciekawych lokat i promocji bankowych, które pomogą wycisnąć Ci wycisnąć więcej z poduszki finansowej, polecam skorzystanie z poniższych rankingów. Lista promocji jest codziennie aktualizowana, dlatego zawsze znajdziesz najlepsze oferty.

Pasywna poduszka finansowa – czy to w ogóle możliwe?

W kontekście inwestowania często pojawia się pytanie o budowanie poduszki finansowej w postaci strumienia dochodów pasywnych – z dywidend lub czynszów wynajmowanych mieszkań. Co do zasady takie podejście wydaje się całkiem sensowne – pieniądze mogą pracować i generować znacznie wyższe zyski niż na lokatach. W praktyce taka poduszka wymaga zaangażowania znacznie większych środków.

Przykład:

Miesięczne koszty utrzymania Tomka wynoszą około 3000 zł. Poduszka finansowa, która pozwoli mu przeżyć 12 miesięcy bez pracy wynosi więc 36000 zł.

Przyjmując, że roczna stopa zwrotu z inwestycji wynosi 5% (co w warunkach „bezpiecznego” inwestowania wcale nie jest małą stopą) Tomek musiałby zaangażować kapitał w wysokości 720 000 zł!

Myślenie o dochodzie pasywnym jak o poduszce finansowej jest świetnym podejściem w perspektywie całego życia, ale w większości przypadków mrzonką w kontekście zabezpieczenia tzw. „pierwszej linii frontu”. Na takie rozwiązanie mogą pozwolić sobie wyłącznie osoby, które już zgromadziły pokaźny majątek – co najmniej złotówkowi milionerzy.

Poduszka finansowa dla studenta

W pierwotnej wersji (sprzed kilku lat) ten artykuł dotyczył głównie studentów, którzy będąc na początku względnej samodzielności finansowej mają ogromną szansę na przyspieszenie budowania poduszki finansowej. Przeanalizujmy to.

Jeśli jesteś studentem prawdopodobnie jesteś w dość komfortowej sytuacji – Twoje zobowiązania są relatywnie małe, w razie gdy powinie Ci się noga możesz liczyć na wsparcie rodziców. Ale czy to zwalnia Cię posiadania zabezpieczenia finansowego?

Zdecydowanie uważam, że nie. Fundusz awaryjny warto mieć już na studiach i konsekwentnie przekształcać go w poduszkę finansową. Jako student prawdopodobnie pracujesz dorywczo, co zwykle przekłada się na mniejszą stabilność zatrudnienia. Co więcej istnieje milion powodów przeszkadzających w pracy i powodujących rezygnację lub ograniczenie pracy do minimum. Przeciągająca się sesja, wypadek, nowa dziewczyna, wymiana zagraniczna – jest milion powodów, które mogą przeszkadzać w pracy lub zwiększyć zapotrzebowanie na gotówkę zanim znajdziesz lepiej płatne stanowisko. Wówczas trzeba szybko uruchomić dodatkowe środki, ale skądś trzeba je mieć.

Co więcej działa tu także aspekt psychologiczny. Branie odpowiedzialności za swoje zobowiązania i budowanie poduszki finansowej świetnie uczy zarządzania swoimi finansami i pomaga uniknąć wielu kosztownych błędów w przyszłości.

Dla przykładu ja na studiach zbudowałem fundusz bezpieczeństwa gwarantujący mi 6 bezpiecznych miesięcy. Dzięki temu mogłem poświęcić czas na „twardy reset” i poszukiwanie dobrej pracy. Gdybym nie oszczędzał na studiach, prawdopodobnie wziąłbym pierwszą lepszą ofertę, a co za tym idzie nie byłbym zadowolony z tego co robię i dysponowałbym mniejszymi środkami do budowania oszczędności.

Najczęściej zadawane pytania dotyczące poduszki finansowej

Odkąd prowadzę bloga zetknąłem się z mnóstwem pytań dotyczących poduszki finansowej. W tej części artykułu zebrałem najciekawsze z nich i krótko na nie odpowiedziałem.

Ledwo starcza mi do pierwszego – jak więc budować poduszkę finansową?

Jeśli zarabiasz bardzo mało (np. minimalną krajową) w pierwszej kolejności powinieneś zacząć od optymalizacji kosztów. Nawet przy bardzo niskich dochodach da się budować oszczędności w tempie kilkuset złotych miesięcznie. Na blogu opisałem kilka sposobów jak to robić, m.in. opisałem przydatne nawyki w oszczędzaniu, jak planować wydatki z wyprzedzeniem, czy jak oszczędzać wodę?

Czy mogę użyć poduszki jako wkład własny do kredytu hipotecznego?

Lepiej tego nie rób – poduszka finansowa jest zabezpieczeniem na czarną godzinę, a nie wkładem w inwestycję życia. Wiem, że pokusa jest duża, bo użycie poduszki finansowej to skrócenie zbierania środków na wkład własny o kilka(naście) miesięcy. W sytuacji kryzysowej droga na skróty może okazać się zabójcza i sprawić, że przez brak poduszki będziesz poważne problemy ze spłatą kredytu.

Mam długi i zerową poduszkę finansową? Od czego zacząć?

Zdecydowanie od spłaty długów – zwłaszcza tych przeterminowanych. Spłata długów jest jedną z najbardziej opłacalnych inwestycji. Poduszkę finansową warto zacząć budować dopiero gdy nie będziesz mieć opóźnień w harmonogramie spłat, będziesz w stanie nadpłacać część długów, a mimo to co miesiąc będą zostawać Ci wolne środki.

Przede mną ważne wydatki – czy mogę okresowo zmniejszyć poduszkę finansową?

Fundusz awaryjny i fundusz bezpieczeństwa to służą m.in. takim sytuacjom. Dla pewności zdefiniujmy jednak ważne wydatki: są to takie koszty, które musisz ponieść z obiektywnych przyczyn – naprawa samochodu, leczenie, wózek dla dziecka. Jeśli wydatek nie jest potrzebny to pod żadnym pozorem nie finansuj go z poduszki finansowej.

Chcę założyć firmę – czy powinienem zwiększyć poduszkę finansową?

Rozważmy dwa przypadki.

Przypadek pierwszy: firma będzie głównym źródłem utrzymania dla rodziny. W takim przypadku koniecznie powinieneś zwiększyć zabezpieczenie finansowe. Moim zdaniem optimum to nawet 18 miesięcy, ponieważ firma nie dość, że cechuje się nieregularnymi dochodami to okresowo może generować zwiększone koszty.

Przypadek drugi: firma to dodatkowe źródło zarobku. Wówczas nie widzę konieczności powiększania poduszki finansowej ponad standardowe rozmiary. Jeśli nie wyjdzie to po prostu nie zarobisz ekstra pieniędzy, ale rodzina nie będzie narażona finansowo.

Niedługo przechodzę na emeryturę – czy powinienem posiadać poduszkę finansową?

Przyjmuję, że wypłata świadczenia emerytalnego jest pewna, dlatego spokojnie możesz obniżyć poduszkę finansową do poziomu funduszu bezpieczeństwa na wydatki losowe. Wszystko co jest ponadto włączyłbym do puli oszczędności emerytalnych.

Dużo zarabiam – czy naprawdę muszę trzymać fundusz awaryjny na koncie?

Zasada jest prosta – jeśli co miesiąc generujesz nadwyżki finansowe ponad to co masz w funduszu awaryjnym, spokojnie możesz przerzucić go do instrumentów o trudniejszym dostępie (patrz inwestowanie poduszki finansowej). W przeciwnym wypadku warto trzymać te środki pod ręką.

Czy mogę trzymać poduszkę finansową w monetach bulionowych?

Złoto i inne kruszce mają to do siebie, że ich wartość cechuje się zmiennością.  Z kolei poduszka finansowa powinna zachowywać się stabilnie, dlatego raczej odradzam takie posunięcie.

Czy poduszkę finansową trzeba powiększać wraz z inflacją?

Zdecydowanie tak, przy czym mówimy o realnej zmianie wydatków, a nie stopie inflacji podawanej przez NBP. Zwiększanie poduszki co roku o np.  2,6% nie ma sensu jeśli rzeczywiste wydatki rosną o 20% lub maleją o 10%.

Bonus: Inne publikacje o zabezpieczeniu finansowym

W swoich artykułach często podkreślam, że jedną z najlepszych inwestycji jest edukacja finansowa. Na szczęście w księgarniach i w internecie jest sporo darmowej lub taniej wiedzy na tematy związane z finansami osobistymi i budowaniem żelaznego zabezpieczenia finansowego. W kontekście poduszki finansowej w szczególności polecam:

Mam nadzieję, że tym artykułem przekonałem Cię do budowania poduszki finansowej. Posiadanie zabezpieczenie finansowego „pierwszej linii frontu” to ważny krok do stabilności, a następnie wolności finansowej.

Na koniec mam do Ciebie ogromną prośbę. Jeśli uważasz, że poduszka finansowa to ważna sprawa i uważasz ten artykuł za przydatny, proszę podziel się nim ze znajomymi. Ponadto jeśli masz pytania, uwagi lub opinię, daj mi znać w komentarzu.

https://www.facebook.com/finanseodpodstaw/posts/844524799662818

ODBIERZ BEZPŁATNE ARKUSZE!

Dołącz do grona subskrybentów tego newslettera i odbierz bezpłatne arkusze, które pomogą Ci zapanować na domowym budżetem!

4 comments add your comment

  1. Wow! Naprawdę świetny artykuł o poduszce finansowej oraz gromadzeniu środków na fundusz awaryjny. Również jestem zwolennikiem takiego podejścia i tworzenia wszelkiego typu zabezpieczeń na niemiłe sytuacje życiowe, które (oby nie!) potrafią nas spotkać, najczęściej w najmniej oczekiwanym momencie.

    A jeśli już o zabezpieczeniach mowa, to oprócz takiej poduszki finansowej polecam również rozważyć dobrą polisę na życie, aby w razie czego nie pozostawić bliskich chociażby z hipoteką do spłaty. O ubezpieczeniach wspominam też u siebie, pozwolę sobie zaprosić na https://sposobnafinanse.pl/czy-warto-sie-ubezpieczac/ .

    Powodzenia dla wszystkich Przezornych! 🙂

Leave a Comment